NO, N:

samkiele oni skribeblus »Johano senviviĝis« kaj »la senviviĝo de Johano«, aŭ »ruĝa hundo« kaj »ruĝas hundo«, la japana direblas frazojn diverskiele kaj la signifo samas aŭ preskaŭsamas. sed la japana ne direblas ion simile »mi scias ke homo venas«, aŭ »la homo kiu venas« ĉar ne ekzistas sufiĉe vortoformoj kaj gramatikeroj. do tiaj frazoj diriĝas per alia gramatiko.

oni ne direblus »mi scias homo venas« esperante, kaj ankaŭe ne japanlingve (われ しる ひと くる), ĉar ni bezonas n-formon aŭ alia ŝanĝeton por kompreni la signifon.

の ŝanĝigas preskaŭe iu ajn vorton aŭ frazeton al a-vorto, kaj ĉi a-vorto ligiĝas al la unua, tujposta o-vorto:

わたしの いぬ - mia hundo. わたし = mi.
ひだりの て - maldekstra mano. ひだり = maldekstro.
さいきんの とうけい - novtempaj statistikoj. さいきん = novtempo.
わずかの こと - triviala afero. わずか = trivialo.

ĉi afero signifeblas la »kiam, kiu, kies« ktp de frazo nedemanda:

うみたての たまご - nov'de'metita ovo. うみたて = nov'demetite.
かねての ねがい - antaŭa peto. かねて = antaŭe.

はるの かぎりの きょうの ひ
»malaŭtuna lima hodiaŭa tago« hodiaŭ, la lasta tago de malaŭtuno. hodiaŭ kiu estas la limo de malaŭtuno.

??みちの とおい こと - »voja malproksima(s) afero« ho, tio estas ja longa vojo!

あしの ながい ひと - »malbraka longa(s) homo« homo kun malbrakoj longaj. homo kies malbrakoj longas.

la suba frazomaniero, kun verbo kaj の, plejkutime ne signifas havecon sed nur priparolas la postan vorton. oni ja direblas la subajn sed la plimalstranga metodo pri diri, ekzemple, »homo iras« estus »ひと(が) いく« kaj tian gramatikon lernos ni en la ĉapitrero pri が.

しる ひと - »scias homo« sole, signifeblas ambaŭe »scias homo« kaj »scias homon«.

われの しる ひと - »mia scias homo. mi'scianta homo« homon kiun mi scias.

くる ひと - venas homo. venas homon.
ひとの くる とき - »homa venas tempo« tempo kiam homo venas

ひとの いく - »homa iras« homa iro. homo iras. homo kiu iras.

ひとの いく こと - »homa iras afero«. la afero pri ke homo venas.

??いく みずの はやく - »iras akva rapide« tiel rapide kiel movanta akvo.

くる ひと なしの やど - »venas homo neekzista loĝejo« loĝejo kie nenia homo venas.

か りの なくの です - »ansera bleka ekzistas«. ĉi tie, la tuta frazeto (かりの なくの) iĝas o-vorto ĉare la dua の. do la signifo similas »la ansera bleko ekzistas (la ansero blekas)«. se ni dirus nur »かりの なく です«, signifus simile »ansera bleke estas«, kiu sensensas eĉ esperante.
















¤¤  sciendas oni ke ekzistas du vortoj, こと 事 (malobjekto: afero, stato, nepalpiĝebla io) kaj もの 物 (objekto: palpiĝebla io):

しろいこと 白い = »blanka(s) malobjekto«, blankeco, blankstato, blanka afero, ktp.
しろいもの 白い = »blanka(s) objekto«, ekzemple blanka tuko, blanka papero, blanka homo

(も の ja signifeblas »homo« sed estus malĝentila vorto ĉare en la japana lingvo, ekzistas granda malsameco pri vivaĵoj kaj nevivaĵoj kaj kutime ekzistas malsamaj vortoj aŭ gramatikeroj al la du specoj. »objekto« kompreneble signifeblas plejofte nevivaĵon, do estus malĝentila al homo.)

もの 着 = vestobjekto, vestaĵo
たべもの 食べ = manĝaĵo
あまいもの 甘い =
 sukera(s) aĵo
でる
こと 出る = »eliras malobjekto«, elirafero, elirostato
しろいこと 白い = »blanka(s) stato«, blankstato
しろいもの 白い = »blanka(s) objekto«
こまること 困る = »ĝenas stato«, maltrankvilstato

signifeblas ambaŭe もの-n kaj こと-n,  kaj uziĝas tre ofte parole. samkiele la a-vortigo de antaŭe, postireblas diversajn specojn de frazetojn kaj vortojn. ofte mallongiĝas al se ne tutfinas frazon, do la eldiroj esteblas の/ん もの/もん aŭ こと/こん. jes, malforgesu ke ん nur ekzisteblas intere aliaj vortoj. kompreneble, ĉar の/ん pliofte ekzistas en la parola lingvo, denaskuloj foje konfuziĝas pri la usoj de こと kaj もの, kaj do foje unu aŭ la alia misuziĝas.

つばめの とぶ のが はやい - hirunda flugo afero rapidas

きっての ふるい のを あつめる - poŝtmarka(n) malnova(n) aĵon kolektas = kolektas malnovajn poŝtmarkojn

あたらしい のが ない - novaj aĵoj neekzistas

この うたは ひとまろが よんだ の です - ĉi poemo (prie), Hitomaro


ĉi vortoj havas alian uzon ol nur diri »la aĵo, la afero«. se mi dirus »la novan ŝatas mi« aŭ »domojn novajn ŝatas mi«, oni tuje scias ke ekzistas aliaĵoj ke ne novas—eĉ se mi ne priparolas la malnovaĵojn antaŭe. se ci dirus »mi ŝatas kukojn« kaj mi respondus »mi bakos freŝan«, eĉ se ne ekzistas malfreŝaj kukoj dome, mi pensigetas cin pri la fakto ke ie, iame, parentezete, ekzistas aŭ ekzistis aŭ ekzisteblas malfreŝaj kukoj sed miaj kukoj freŝos. ne estas grava kaj zorginda malsameco, kaj ĉiuj lernas nur per'sperte.

わるい の = malbona(s) aĵo.
el la aĵoj monde, aĉeteje, dome, pense, elekteble ktp, unu aŭ kelkaj ke malbonas.

じょうぶ な の  = fortiko estante aĵo
= fortika aĵo (el la aĵoj monde... ktp)

いく たび も みた の です = kiom okazoj eĉ vidis, (tia) aĵo estas
= estas io ke mi jam vidis multegaj okazoj

これは いい の だ = ĉi tio'flanke bonas aĵo ekzistas
= ĉi tio bonas.

———————————

¤¤  の、ん ofte signifas »afero, stato« kiam antaŭe »estas, ekzistas«. tamen, ne bezonas diri la tutan frazon se estas jam kompreneble laŭsaĝe aŭ laŭĉirkaŭparole, do vidi nur la mallongitan frazon komencante konfuzigeblas:

まっすぐに いく の/ん です か? =
まっすぐに いく の?
ĉu rekte iras/iros stato (ekzistas)?
= mi devas iri rekte?

se la supra iĝus sene »rekte«:
いく の? = iras/iros stato?
= ĉu iras/iros (ci... mi... ktp)?

tiele ekzistas multaj demandoj per la neĝentila lingvo, do esteblas malfacilete lerni alian lingvon per nur lernlibro kaj vortojn. oni ricevas plie helpon per televidojn kaj bildliteraturojn ktp ĉar la bildoj helpas.

こ ない もの/もん だ ろう = veno neekzista(s) aĵo estas kredeble
こ ない の/ん だ ろう = nevena(s) stato/aĵo ekzistas kredeble
mi supozas ke ĝi ne venos. kredeble tio estas letero pri ke li ne venos. (ktp)
こない の?
ĉu ne venos/venas?

ある の? = ĉu ekzistas stato? ĉu estas aĵo?
ĉu estas? ĉu signifas ĉi ke ekzistas...? ĉu diras ci ke estas...?

なにを します か = kion faras ci?
なにを する ん です か = kion faras stato ekzistas?
なにを する の? = kion faras ci?

そんな のは、ある 
= tia aĵo'flanke, ekzistas afero (estas)?
= ĉu ci havas tian aĵon?

alie, こん estas この ke signifas »ĉi«, same こんにち »ĉi tago, hodiaŭ« kaj このほん »ĉi libro«.

mi ne certas, sed kredeble ĉi vortoj ankaŭe elvenas ĉi signifo de の/ん:
この = これの = 
その = それの = 
あの = あれの = 
だの = だれの = 
どの = どれの = 
こんな = v = 
そんな = v = 
あんな = v = 
だんな = v = 
どんな = v = 
—————————

以降雪が降るの?
ひるいこう ゆきが くだる の?
meztagposte, ĉu neĝofalos afero (ekzistos)?
= ĉu neĝo falos meztagposte?
——————

桃色通信「テニス部所属のモデル「雪乃彩華」登場!」

会員の皆様こんにちは。「桃色大戦ぱいろん運営事務局」です。

今週はどんどん気温が上がり過ごしやすい季節になりました。
しかし、次は梅雨の季節が待っております。
そして、一年ももう少しで半分、早いものですね。

それでは今週のアップデートです。

5月入ってからの新キャラクター登場です!

Instead of 「か」, real questions in casual speech are usually asked with the explanatory の particle or nothing at all except for a rise in intonation, as we have already seen in previous sections.

  1. こんなのを本当食べる
    Are you really going to eat something like this?
  2. そんなのは、ある
    Do you have something like that?



—————

奇麗
きれい な  み
belo estante on vidvolas = belan vidvolas

止める
はし  やめた
kuras aferon ĉesis = kuri ĉesis; kuroĉesis

あるある
やす しな  ある  たか  ある
malmultekostas aĵoj ekzistas kaj ja multekostas ank ekzistas.

好き
はし すき 
kuras-o ŝat(o est)as = kuroŝatas; kuri ŝatas

映画好き
えいがを る が すき 
filmon vidas afero ŝat(o est)as = filmovidi ŝatas

ピアノ
ピアノ はじく  すき 
pianon ludi-o ŝat(o est)as = pianoludi ŝatas

授業忘れた
じゅぎょう い  わすれた
lecione iri aĵon forgesis = lecionen iri forgesis

どうして青いわからない
どうして そら あおい  わからない
kial la ĉielo bluas aĵo? nekomprenas mi

映画いる見た
かれ えいが み いる  みた
li filmon vidinte estas aĵon vidis (mi) = lin filmovidanten vidis mi







ふるい ゆうびん'きって = malnova(s) poŝt'marko
ゆうびん'ぎっての ふるい の = poŝt'marka(ĵo) malnova(s) aĵo = kelkaj malnovaj poŝtmarkoj.
ĉi tie, la の signifetas ke aliaj poŝtmarkoj ekzistas, ie monde, ke ne malnovas. aŭ ke oni pripensas lite la malnovecon.


しんきに やいた かし = freŝe kuriĝis kuko
かしの しんきに やいた の = kuka(ĵo) (ke estas) freŝe kuriĝis aĵo = kuko ke freŝe kuriĝis






Nuntempe, もの ofte signifas tiele anstataŭe, kaj ofte signifas »-a« kaj la »-es« de »kies, ties«. Pro la pratempa signifo, ankaŭe tradukeblas kiele kunmetita vorto, samkiele »verda monto, verd'monto« ne vere malsamas. Se finas la frazeton, signifeblas »ĉu... -a?« ĉar la cetera frazo nediriĝas.

アメリカ だいとうりょう
»usona(ĵo) prezidanto« = usona prezidanto

ねこ つめ
»kata(ĵo) ungo« = kataj ungoj

あり まま
esta(ĵo) kielo = "just as it is"

かった ばかり しな
»aĉetis nura(ĵo) komercaĵo« bought only's article" - something just-bought

きしゃの つこう する とき、せろを よよこぎっちゃ あぶない
train's passage does time, line as-for-crossing, dangerous
dangerous to cross the line when the train is passing

? 誰ですか。お母さんです。
だれ? だれ です か。おかあさ です。
kies? kies estas? patrina estas.

念仏
おに ねんぶつ
demona preĝo (= nesincereco)

フルーツ
じゅがつ フルーツ
dekmonata frukto (=oktobra frukto)

中国お茶
ちゅうごく お ちゃ
ĉina teo

歴史
れきし ほん
historia libro


くるま ツナ
aŭtista FAVORŜNUREGO (= familinomas)

笑み含む
えみ うち やいば ふくむ
bongrimacointerne glavon kaŝas (oni)

暑つましたから堪らない
あつ なり ました から とうきょう ほう たまらない
varme iĝas ĉare, orientĉefurba ĉirkaŭejo netolerebla(s) = ĉar iĝas varme, Tokia...

より
ミヤシタより
de IDOLEJA SUB(FLANKO) (= loknomas)

¤¤  =  Ebligas oni uzi を, が, は ktp je la fino de eĉ verbo kaj a-vorto, ĉar la japana ne direblas direkte »-an (なを)« ekzemple. Anstataŭe, aŭ alia vorto (laŭsignife) postendas »-a (な)«, kaj poste venas la »を-n«. Plie, oni n-igeblas eĉ verbojn kaj direblas »malŝatas manĝin (malŝatas manĝi)« ekzemple. Nur malatendu ĉi aferon, kaj pripensu nur la を, が, は vortojn. Notu, ekzemple, ke la japana ne diras -n poste »li« se la vortoj estas frazeto enfraze, (ne かれ), ĉar oni montendas pri kiu vidas la filmo. Se oni dirus »ŝin hundon ŝatanten« en la esperanta, ne scieblus oni »kiu kiun ŝatas«; sed se dirus »ŝi hundon ŝatante«, do oni ja scias. La japana samas. La vortoj antaŭe la liga nur frazetas kaj bezonas normalan gramatikon.


¤¤  ??? Signifas nebezona »da«. Alivorte, kiam nombro antaŭas o-vorto (ke ĝi prias), ĉi nombro kutime posthavas »の«:


 いし
tri-aĵoj da ŝteno(j) = tri ŝtenoj

—————


———
sometimes in impolite language, is a sentence-ending particle corresponding to "and so there!!" "and what do you think of THAT!"

appears in chapter II of "botan-dourou" in the conversation between O Yone and Shijou, with a footnote.

————

—————
"da" and "no" combine to form "dano", which enumerates. the polite form is で ございます の but isn't used as much.

しし だの、とら だの、ぞう だの、らくだ だの
lions, tigers, elephants and camels

"dano" conveys that idea of a multiplicity of objects.
さけ だの、さかな だの、かし だの = an assorted feast with possibly more good things
さけ に、さかな に、かし = only those three and nothing more.

"no" by itself can do this same thing to things which aren't nouns.
きみが わるかった の、なん の と、おそろしい めに あって きた
mental-feelings were-bad and, what and that, fearful eyes to having-met (I) have-come = talk of feeling frightened and so forth, i have had a rough time of it, i can tell you.

sometimes this is "of" is replaced by the chinese loan てき 的. sometimes they are used together:
せいじ てき かくめい
せいじ てき の かくめい
a political revolution


—————
if there are adjective phrases, "no" is used additionally or instead of other particles. in such cases, no particles other than "no" can be used to connect such phrases.

——

quasi-postpositions:
these are nouns with "no" after, but used in a sense less concrete than the original meaning:

の ほか - "exterior of", besides (metaphoricaly)
の かげ - "shade of", behind
の かわり "change of", instead of
の むこう - "opposite of", opposite, beyond
の なか "interior of", inside, in
の した "lower part of", below
の そと "exterior of", outside, beyond
の ため "sake of", because of, in order to
の うち "interior of", inside, in
の うえ "top of", on, upon
の うしろ "back of", behind
の わき "side of", beside (by the side)

いえの うち - doma malekstero; doma eno
へいの そと - fence's pretero
くらの なか - godown's inside
おもいの ほか - "outside of thought", unexpectedly
はなしの ついで - "occasion of talking", in the course of conversation
あの やまの かげ - "behind those mountains"

when followed by a verb, these take "ni" (less often ye), except in the case of "to be", which requires "de" except when signifiny "there is".

とだなの なか です = とだなの なかに はいって います
"cupboard's inside entering is", it's in the cupboard

つくえの うえに のって いません かーつくえの うえ です。
"isn't it ("riding") on the table?" "yes, it is."

この ほかに、まだ いろいろ ございます
there are various kinds besides this one
kono = "of this"

いえの そとへ でる
house's outside to go-out = to go out-of-doors

かわの むこう で ございます
it's opposite (on the other side of) the river.

idiom:
その かわりに = "change of that", on the other hand

たんすの なかの きもの
chest-of-drawer's interior's clothes = the clothes in the chest-of-drawers

この ほかの しなもの - this-of exterior's articles = the other things besides these

もんの わきの もみじ は、りっぱに こうよう しました
gate's side's maple as-for, splendidly red-leaf has-done
the leaves of the maple tree by the gate have become beautifully red

かれ これ する うちに、ひが くれました
that this do while, day darkened = while we were doing all this, night came on.
idiom: kare kore = "that and this", "this, that, and the other".

そう する ほか、しかたが ない = so do except, way-of-doing isn't = there is nothing else to be done. it can't be helped.

きのう ふりました かわりに、 きょう は いい お てんき (で ございます)
yesterday rain change, today as for.. = whereas it rained yesterday (after yesterday's rain), it is beautiful weather today.

there are phrases where a noun is in e-form and then a verb in i-form comes after it:
あたる to strike, に あたって just at
したがう to conform, に したがって according to
よる to rely, に よって owing to

きゃくに たいして しつれい です
guest to confronting, rudeness is
it is rude to say/do that to a guest

あなたに たいして、もうしわけが がざいません
you to confronting excuse is-not = i know not how to excuse myself to you.

あまり にゅうひを かけすぎまして、いまに いたって こうかい して います
too-much expense having-put-exceeded, now to reaching, repetance doing am = i am sorry now for my extravagance.

しねんが きますに よって、お かざりを いたさんければ なりません
new-year comes to owning, honourable decorations if-we-don't-make it-isn't
as the new year is approaching, we must decorate (the gate)

———————————————

NA and NO:

A-vortoj:

Ekzistas tri specoj pri a-vortoj jape.


na:
la vorto »estas, なる« (ne vortsamas kiele »なる, iĝas«) mallongiĝis.

しょうじき honesty しょうじき な "honesty being", honest

めんどう a bother, めんどう な "being a bother", bothersome

むだ uselessness, むだ な "being uselessness", useless

らんぼう disorder(ly), らんぼう な "being disorder(ly)", disorderly conduct

しずか "quiet (noun)", しずか な quiet (adj)


ばか な やつ - a foolish being/fellow
ちょうほう な きかい - a convenient machine
へた な えかき - an unskilful painter
じょうず な えかき - a skilful painter
きれい な むすめ - a pretty girl
おだやか な なみ - a calm sea (calm waves)

kelkaj vortoj ĉi tiele preskaŭĉiame uziĝas a-vorte, do homoj malmemoreblas ke estas nur o-vortoj. se ne malmemoras, la o-formo estas の-n kaj la a-formo な-n:

へたの ながだんぎ = longa the long speech of an unskilful (speaker) = a proverb saying that bad speakers are apt to say more than the occasion requires.

へた な いしゃ さま = mallerto estas kuracisto S-ro = mallerta kuracisto

の plejofte postiras aŭ signifeblas la o-formon kaj な la eco-formon. do o-vorto antaŭiras の kaj な laŭsignife aŭ laŭopinie:


ばかの はなし malsaĝula parolo (rakonto)
ばか な はなし malsaĝo estas la parolo = malsaĝa parolo


まるい かおの ひと = rondas la vizaĝa homo
まるがお な ひと = rondvizaĝo estas la homo = rondvizaĝa homo
かおの まるい ひと = vizaĝa ronda(s) homo = vizaĝ'ronda homo

foje, la malsameco pri の kaj な negravas. do むがくの ひと kaj むがく な ひと samsignifas sed な pliofte aperas.

—————————