KUNMETIDOJ:

La aliaj tiel-nomataj verbformoj de la duonverboj estas vere nur kunmetidoj: diversaj formoj de la ある-plenverbo, kaj kelkaj kvaronverboj, kune la apoganta (く)-formo.

あり=»ekzist-, malsen-«, apoganta formo.

=-i-, plenĉesis. Samkiele la esperanta, nur montras gramatikon kaj ne ekzisteblas sole.

ありた (aṱita) -> あった (a ta)=»ekzistis«. (la ago kaj stato de ekzisteco jam tutĉesis)

* Malforgesu ke la tiel-nomata japa R-sono (らりるれろ ラリルレロ) ne estas R, estas vere strangeta D aŭ T-sono, do ĉi tie skribiĝas kiel Ḓ kaj Ṱ. La japa lingvo ne ŝatas kiam du silaboj en la sama vorto komencas per la samaj sonoj, kaj ĉi R trosimilas T, do la R-silabo ne diriĝas kaj malgranda っ skribiĝas por montri la paŭzon kaj nediratan silabon. Kial uziĝas っ? Ĉar つ estas la silabo kiu plejofte nediriĝas.

= »malvarm-«. apoganta formo.

寒く+あり (samuku aṱi ta; malvarm- ekzist- is)
=寒く+ (samuku a ta; malvarm- ekzistis)
= 寒か (samuk a ta; malvarmis). Nur ĉi lasta formo uziĝas. La aliaj nur montras la devenon.

Por ne-igi:
寒く+く+あり (malvarm- sen- ekzist- is)
= 寒く+く+
= 寒く++か
= 寒くな (senmalvarmis, ne malvarmis)

Kiu formo?

良い
良かった
高くない
高くなかった
同じく
難しくなかった

—————— dump






1
Radiko
2 -O, Kunmete
3  Ne plenĉesis
3
 Ĉinlitero

 -O
Plen
aḓ
(aḓi) (aḓu)
s
--
Kvaron--

La duonverboj ĉiam formiĝas samkiele. La plenverboj uzas diversajn formojn, kaj la kvaronverboj ne formŝanĝas.

Rimarku ke la duonverbo kaj plenverbo ambaŭe finas per u-sono (くる) kaj i-sono (いり) sed la temposignifoj nesamas.

暗く て 見えませぬ
くらく て みえませぬ
mallum- estante nevideblas

* Ĉar »ekzistas, havas« kaj »ne ekzistas, senas« estas maloj, la ある ne nuntempe uzas specialan ne-formon kaj anstataŭe nur な aŭ alia frazeto uziĝas.

La tempeco (-as, -os) signifiĝas de la verbo kiu ne peras la apogantan formon. Tiu verbo estas la lasta en la verbvico, kaj se ne diriĝas, estas nur mallongita frazo (esperanta ekzemplo: »saluton, bonan tagon« eĉ kiam verbo ne diriĝas).

—————————

———————————
NEEDS WORK PAST THIS POINT!!!
PRETER ĈI TIE, TUTE NE PRETAS!!!
———————————

あった = malsenis; ekzistis
あろう = ekzisteblas; kredeble estas.


1
-i-
 2
-nte, -te

-o-
3
se... -as
Plen
あったあってあろう
あれば
Duon良かった良くて良かろう
*良ければ

lkjlkj


1
Radiko
 2
Ne plenĉesis

Apoganta
3
Ĉinliteroj
Plen
良くなかた
良くなくて良くなければあれば
良かった良くて良かろう
良ければ

se... -is
kredeble -is


Duonあったらあったろう良かろう
良ければ
Kvaron
良かったら良かったろう-

Plenverboj kuniĝeblas aliaj vortoj ĉi tiel:
飲み物
 もの
»englute objekto« = trinkaĵo, drinkaĵo.

La radiko de duonverboj ankaŭ uziĝas kiel o-vorto kaj ligo:


»*«


imperfect
ive
-i-
past
  -u
imperativ
 se, necerto
hypothet
volit
Plen





あらあった
(aḓita -> atta)
あれ

あれ
あろう
(aḓoo)
Duonなかろ
(nak aro)
なかった
(nak atta)
なかれ
(nak are)
なけれ
(nak are->
nak ere)
なかろう
(nak aḓoo)





• La japa lingvo opinias ke plifacilas eldiri du samajn vokalojn se la silaboj ekzistas apude, ol diri nesamajn. Do la »naku ae なくあれ« iĝas al »nak ee なけれ«.

Pliaj ekzemploj:

高かった
たかった
altis (duonverbo)

面白かった
おもしろった
interesis (duonverbo)

さびしった
寂しかった
(malĝoje) solis

むずかしった
難しかった
malfacilis

• かろう: kredeble, mi supozas, foje: ĉu ne (ne respondinde)

ろう
良かろう
»bon-kredeble, bon-laŭmia-supozo«
kredeble bonas/bonus/bonos, mi supozas ke estas bone, mi supozas ke estos bone, ktp. la signifo laŭsituacias.

いたった ろう
kredeble doloris. doloris laŭmia supozo.
Signifeblas »Aj, tiu dolorŝajnis (laŭmia supozo)! Kompatinda ci!« kaj similaj frazoj.

—————————

• い, -a, -as, kaj -os laŭsituacie:

あか かみ
赤い紙
(antaŭtempe: 赤き紙)
ruĝa papero. ĉar la antaŭa vorto prias la malantaŭan vorton japlingve, ni tradukeblas kiel »malproksima«.

とお みち。
遠い道。
malproksima vojo.

みちが とお
道が遠い。
la vojo malproksimas.
vere, nur verbo finigeblas frazon, do ni ne tradukeblas kiel »la vojo malproksima«. Vortetoj kiel が, は ktp uziĝas laŭbezone.

かね が ほし
金が欲しい
»metalo/oro/mono deziras«
(mi) deziras monon.
を (la n-formo) ne uziĝas kun la verbo ほしい, kredeble ĉar oni ne direblas をが kaj oni pripensas forte la deziraton.

—————————

く- ligata formo:いみじ すさまじ 
まじい

同じ な
»sam- neekzistas«
ne samas, ne samos.

さむ なった
寒くなかった
»malvarm- ne'estis«
ne malvarmis

さむ なろう
寒くなかろう
»malvarm- ne'estas/ne'estos kredeble«
kredeble ne malvarmas, kredeble ne malvarmos, ne malvarmas laŭmia supozo, ktp.

さむ なった ろう
寒くなかったろう
»malvarm- neekzistis kredeble/laŭmia supozo«
kredeble ne malvarmis


ちか の やま
近くの山
»proksim- a monto«
proksima monto

Ĉi tie, く ja estas la liga formo sed ne ligiĝeblas rekte o-vortojn. Do ia alia ligilo bezoniĝas, kaj ĉi okazo uzas ni の-n. Ĉi formo ne uziĝeblas ĉiame.

とお の しんるい
遠くの親類
»malproksim- a gepatra'speco«
malintimaj parencoj.
Ĉi tie, しんるい aspektas kiel い-verbo japlitere, sed ĉinlitere aspektas kiel nur o-vorto. Tial, la gramatiko ofte plifacilas se oni netimiĝas de ĉinaj literoj.

き は たか、やね は ひく
木は高、屋根は低い。
»arbo alt-, tegmento malaltas«
la arbo altas kaj la tegmento malaltas.

さとう は あま、しお は から
砂糖は甘く、塩は鹹い。
»sukero suker-, salto saltas«
sukero sukeras kaj salto saltas.

—————————

けれ、ければ: »se«, necerta estonteco:

わる けれ 
悪ければ - se bonas. se bonos, se bonus?

たのし けれ 
楽しければ - se amuzas, se amuzos, se amuzus?

さむく なけれ 
寒くなければ
»malvarm- se neekzistas«
se ne malvarmas, se ne malvarmos, se ne malvarmus?