Ne zorgu pri enkapkonservi la vortlistojn, nur zorgu pri la antaŭvortojn mem. Do ne penmemoru la signifon de なか 腹 sed nur de .


¤¤  »お« uziĝas pliofte ol »ご«, sed plejofte ne peras la ĉinliteron. ご jes peras. Ĉi antaŭvortoj uziĝas por diri »cia, via, ŝia, ilia« ktp (ne »mia, nia« krom kelkaj neregulaj frazoj). Ankaŭ uziĝas por pliĝentiligi frazeton en la alta gramatiko kiam oni parolas al alia homo aŭ pri alia homa aferoj ktp.

Malofte ne pliĝentiligas sed diriĝas nur ĉar la frazeto aŭ vorto estas tre malnova kaj rigida. La ĉina litero malofte uziĝas, do nur skribu ĉine se ci rimarkas ke aliaj homoj kutime faras tiele.

Kompreneble, foje ĉi »pliĝentileco« iĝas moko.

顔 が 赤い
かお が あかい
vizaĝo ruĝas.
= mia vizaĝo ruĝas.

 顔 が 赤い
 かお が あかい
vizaĝo ruĝas.
= cia/via/ĝia/ilia vizaĝo ruĝas.

Foje:

 腹
 なか
stomako
= iu stomako ajn, eĉ mia stomako.

 飯
 はん
kurita rizo
= iu manĝo ajn, eĉ mia manĝo.

Kelkaj vortojn ekzistas en la vortsignifaroj nur sen aŭ malsen la antaŭvorto, do se ci ne trovas la signifon, aldonu aŭ forigu la antaŭvorton.

お estas simile la kutima, nestranga, ĝentileco de la ĉiutaga lingvo:

やすみ なさい 休みなさい = »forestfaru« bonan dormon!
なか 腹 = »interno«, stomako
じぎ 辞儀 = »saluton« riverenco
ちゃ 茶 = teo; plej kutime signifas verdan teon, kaj senmalfie kutime signifas ĉiajn teojn.
ふろ 風呂 = bano, banejo
みず 水 = akvo
でんわ 電話 = »fulmparolo«, teleparolilo
ビール ビール = biero
ぬし 主 = »estro«, ci; nuntempe malofte uziĝas sed oni ankoraŭ troveblas ĉi vorton en bildliteraturoj kaj movaj bildoj ktp.

ご signifeteblas pri imperi'estrumo, honorumo ktp kaj ofte estas ete pli ĝentila ol お, sed aperas ne oftege:

じん 人 = homo
ざる 座る = malsenas, ekzistas
しゅじん 主人 = »domestro«, vir'edzo
ぜん 膳 = manĝo


み per 神 signifas »dio«. み per 御 signifas same kiel お kaj ご sed tre malofte uziĝas. Plejofte nur uziĝas pri imperiestro, dio, religiaĵo kaj poezio do foje tradukiĝas kiel »moŝto«.

子 = »diido«, templa fraŭlino
こし輿; 輿 = ditemplo portebla

ほとけ 仏 = budho (la estro de la budha religio)
かた 方 = »tiaflanko«, la alia homo. Ekz. »ci, vi«.
まえ 前 = antaŭ(ej)o (de la nobelhomo aŭ dio); ne moke

¤¤  Foje, du aŭ tri manieroj ekzistas pri la sama bazvorto:

さけ 酒; 酒 = alkoholo
しゅ 酒; 酒 = alkoholo

まえ 前 = »antaŭo, antaŭejo« (la antaŭejo de nobelhomo, dio, dia statuo ktp)
ぜん 前 = »antaŭo, antaŭejo«

たま  = »anim'domo«, malvivula kuŝejo, tombo
たま  = »anim'domo«, malvivula kuŝejo, tombo


Foje »子 ido« kaj »小 eto, malgrando« intersanĝeblas ĉar ekzemple, hundido estas ambaŭe ido kaj malgranda. 子 kiam uziĝas pri nebestoj, signifeblas »ilo«.

ちいさい さい = etecas, etecos = malgrandas, malgrandos.

いぬ 犬 = hundeto
やま 山 = monteto
いし 石 = ŝtoneto
こえ 声 = voĉeto, flustro

いぬ 犬 = hundido
うし 牛 = bovido
こっ
 = ostido (ostosuko, la manĝebla aĵo en ostoj)
きゅう 宮 = »idotemplo,«, utero. (homido = infano)

ぼう = kapkovrilo; ĉapelo
ちょう    »alkoholuj'ilo«, karafo
でん = »fulmilo, fulmido«, eletrono, perelektraĵo
 = sidilo, sidejo
せん  = ventumilo

¤¤  Se la estas postvorto aŭ eldiriĝas kiel »«, kaj se eldiriĝas kiel »しょう« anstataŭe ofte signifas pri ia homo, junhomo aŭ homo kiu estas pli juna ol oni (ekz: mia plijuna frato).

しょうがっこう学校 = junhoma lernejo; bazlernejo
しょうじょ女 = »etino«, junhomino
しょうねん 年 = »malgrandjaro«, junhomviro

しょうじ 事 = »afereto«, trivialaĵo, bagatelo
しょうこう 康 = trankvileto
しょうさつ 冊 = volumeto
しょう差 = diverseto, malsameto
しょうがく 額 = sumeto
しょうこく 国 = landeto
しょうすう 数 = »nombreto«, ono
しょうせつ 説 = noveleto
しょうじょ; おとめ 女  = junhomino

だん = junhomviro
こう 孔 = Konfuceo (ĉina famekonata homo)


La ĉinlitero simbolas kvar aŭ kvin (kelkajn) sanderojn, do signifas pri »malmulto, kelko« kaj kredeble kreskiĝis al »malmultaj jaroj, juno«.

すこし し  = iometo, kvanteto, sumeto

しょうすう 数 = sumeto, kelksumo, malmulto
しょう雨 = pluveto, kelkpluvo
しょうおん 恩 = favoreto
しょうしゃ 者 = »hometo«, juna homo
しょうてき 敵 = »malamiketo, kontraŭuleto«, malforta malamiko
しょう子 = »kelkido«, ne multe naskiĝoj (pri homoj nacie, ktp)

しょうまい 妹 = »junhomfratino«, pli juna fratino (ol oni)
しょうねん 年 = »junhomjaro«, virknabo, juna virhomo
しょう時 = junhomtempo, tempeto, onia infanaj/junaj tagoj


おおやま 山 = montego
おおあめ 雨 = pluvego
おおもの 物 = aĵego; foje signifas gravulon ĉar »もの 物« foje signifas ulon.
おおあらし 嵐 = ŝtormego
おおぐらい 食らい = manĝegema
おおえだ 枝 = branĉego
おおみず 水 = (super)akvego
おおかぜ 風 = ventego

たいへん変 = malbona okazego
たいしょく 食 = manĝego

だいすき 好き = ŝatego
だいきらい 嫌い = malŝatego
だいじょうぶ 丈夫 = fortikego; ankaŭe signifeblas »bonsano, bonfarto«.

Foje ekzistas du aŭ tri kieloj pri la eldiro:

おおしん; だいしん 震 = tertremego
おお
かみ; だいじん 神 = diego
おおぶね; おおふね 船; たいせん = ŝipego


かのう 可能 = maleblo
どう動 = malmovo, senmoveco
意 = malpripenso, malatendito
義 = maljusteco, malmortebleco
ぜん 善 = malbono, peko
べん 便 = maloportuno
ぐあい 具合 = »mal(oportun)stato«, malfunkcio
けっか 結果 = malsukceso
ずいい 随意 = mallaŭvolo
てきとう 適当 = maltaŭgo
けんこう 健康 = malsano
にんじょう 人情 = »malhomsenteco«, malagrableco, malkompateco
てぎわ 手際 = mallerto
べんきょう 勉強 = mallaboremo


Malofte ĉi vorto plibone taŭgas la penson se »-eco« alliĝas poste. Ekzemple, »senlaboro -> senlaboreco«. Alie, la o-vorto kiam sole ne ŝajnas ŝaĝplena sed plibone funkcias enfraze kiam la gramatikigaj vortoj kunekzistas.

い = senas, senos, neekzistas, neekzistos
し = seno, neekzisto

理 = senracio, senlogiko; maleblo
りょう 料 = senkosto
知 = sensaĝo
意 = senintenco
ぎょう 業 = senisto, senlaboro
めんきょ 免許 = senpermeso
しかく 資格 = senrajtigo
ていこう 抵抗 = senkontraŭbatalo
りかい 理解 = senkompreno, senkompatio
ひょうじょう 表情 = senvizaĝo (pri esprimo)
かんしん 関心 = senzorgo
はいりょ 配慮 = senpripenso


まいにち 日 = ĉiutage
まい度 = ĉiuokaze
まいねん 年 = ĉiujare
まいしょく 食 = ĉiumanĝe
まいかい 回 = ĉiufoje
まいげつ 月 = ĉiumatene
まいじ; 時 = ĉiuhore
まいごう 号 = ĉiunombre (ekz. pri eldonoj)
まいふゆ 冬 = ĉiuvintre
まいまい  = »ĉiuĉiu«, ĉiutempe, ĉiam


ぜん部 = »tutpeco«, ĉiom, tuto
ぜんたい 体 = »tutkorpo«, tuto
ぜんぜん 然 = »tuttiele« tute
ぜんいん 員 = »tutane«, ĉiuj
かん 館 = tutdomo, tutkonstruaĵo

はんぶん 分 = duonparto, duonminuto
はんねん 年 = duonjaro
はん値 = duonkosto, duonvaloro
はん夜 = »duonnokto«, meznokto

する する = kontraŭi
はんもん 問 = kontraŭdemando, respondo
はんれい 例 = kontraŭekzemplo
はんたいいけん 対意見 = kontraŭopinio
はんたい  = kontraŭaĵo
はんめん  = kontraŭflanke


さい後 = plejposto, plejfino
さいぜん 善 = plejbono (foje tradukas kiel nur »plej«)
さいてい 低  = plejmalbono
さい下 = plejsubo (foje: plejmalbono)
さいしん 新 = plejnovo
さいたん 短 = plejmallongo
さいえん 遠 = plejforo, plejmalproksimo

さい度 = »refojo«, duoblofojo
さいらいしゅう  = »revenonta septago«, morgaŭmorgaŭsemajno.
さいかい 会 = revido
さいにゅう 入 = reeniro
さいけん 建 = rekonstruo
さいこう 考 = rekonsidero, repenso
さい起 = reeko, rekomenco (ekz.  reveno, resano, rekonstruo)
さい嫁 = reedzeco
さいかい 開 = remalfermo, redaŭro
さいげん 現 = »renuntempigo«, ekzemple redono, rekreo, reflekto
さいさん 三 = »retri«, reado (ree kaj ree kaj ree...)
さいせい 生 = revivo
さいせん 選 = reelekto
さいてん 転 = returno


きゅ
事 = eksafero, eksokazo
きゅしょう 称 = eksnomo (ekz: malnova nomo pri popolo).
きゅう市 = eksurbeo
きゅう夫 = eksviredzo
きゅうねん 年 = eksjaro (hieraŭjaro)
きゅれき 暦 = eksalmanako, ekskalendaro (la malnova kalendosistemo uzis la lunon)
きゅうしょくみんち 植民地 = ekskolonio

きゅう知 = malnovamik(ec)o
きゅう誼 = malnovamikeĉo
きゅうどう 道 = malnovvojo
きゅう趾 = »malnova restaĵo«, ruino
きゅうせっきじだい 時代 = »malnova ŝtonilepoko«, pratempa epoko kun ŝtoniloj.


しん婦 = novedzino
しんねん 年 = novjaro
しんかん 歓 = novano (ekzemple, novaj klubanoj)
しんげつ 月 = novluno
しんしゅ 種 = novspeco
しんせい 生 = novvivo, novnasko
しんせいき 世紀 = novcentjaro (nomo de famekonata televidila serio)
しん語 = novvorto, nuntempa vorto
しんじん 人 = novhomo (ekz. klube); nuntempa homo (ne la praspeco de homaro)
しんかんせん  = novtrunklinio (rapidega vagonaro ke trairas la plejparta da Japano)


かん 完 = ne finito; ankoraŭ ne finita
こん 婚 = ne edzito (virfraŭlo, infraŭlo)
らい 来 = »ne venito« estonteco. (ne jamvenita tempo)
めい 明 = »ne brilito«, frua mateno; matena kvazaŭlumo. (ne jam brilluma tago)
はらい  = ne pagitas; pagendas, pagendos
ていしゅつ 提出 = ne prezentito
かくにん 確認 = ne certito
しよう 使用 = ne uzito
きょか 許可 = ne permisito
こうしん 更新 = ne renovito


うん 運 = ne bonŝanco
理 = nelogiko (ne bona logiko)
しょく 職 = »nelaboro«, sen isto
しきじ 識字 = »ne legeblo«, nelegebleco
ぼん 凡 = »ne mezkvalito«, eksterordinara
きんぞく 金属 = ne metalo
きょうりょく 協力 = nekunhelpo
こうかい公開 = nepubliko
げんじつてき現実的 = nereala

Foje signifas »mal, mis«:

にんげんてき 人間的 = »nehumana« malhumana
ごうほう 合法 = »ne laŭlego« malleĝa
こう 行 = ne bona konduto (miskonduto)


Signifas simile »pura, reala, aŭtenta«.

もの 物 =  malmensogaĵo, veraĵo, aŭtentaĵo
なつ 夏 = versomero, somermezo
ひる 昼 = »vertago«, tagmezo
なお 直 = verrekto
っか っ赤 = verruĝo, forta ruĝo
っしろ っ白 = verblanko, forta blanko


Ĉi ĉinlitero signifas »limo« sed plejbone tradukiĝas kiel »el la«. La subaj vortoj vere estas o-vortoj kaj ne e-vortoj.

ぜん 前 = el la antaŭo, (antaŭtempe)
後 = el la malantaŭo, (posttempe)
がい 外 = el la ekstero, (krom)
ない 内 = el la interno, (interne)
か; 下 = el la subo, (sub)
ほく 北 = el la nordo
らい 来 = el la venonto (ekde, de posttempe)

¤¤  Anstataŭoj kiuj peras japajn vortojn ekzistas:

= el la dektaga interno
= ĉina maniero

10 =  dek tagoj ĝise
= japa maniero